Bidirectioneel laden (V2H en V2G): uw auto als thuisbatterij

Een elektrische auto heeft een accu van 50 tot 100 kWh. Dat is vijf tot tien keer zoveel als een thuisbatterij, en hij staat het grootste deel van de dag stil op de oprit. Het idee ligt voor de hand: gebruik die accu ook voor het huis. Dat heet bidirectioneel laden, en het is technisch verder dan de meeste mensen denken, maar praktisch minder ver dan de brochures suggereren.

Drie letters, drie dingen

• V2L, vehicle-to-load. De auto levert stroom aan een apparaat via een stopcontact in de auto of een adapter op de laadpoort. Handig voor een elektrische fiets, een koelbox of gereedschap op een plek zonder stroom. Dit kunnen nu al veel auto's, onder meer modellen van Hyundai, Kia en MG. Het heeft niets met de laadpaal te maken.
• V2H, vehicle-to-home. De auto voedt via de laadpaal het huis: 's avonds draait het huis op stroom die de auto overdag heeft geladen, of de auto vangt een stroomstoring op. Hiervoor is een bidirectionele laadpaal nodig plus een energiemanagementsysteem dat de stromen in huis regelt.
• V2G, vehicle-to-grid. De auto levert terug aan het elektriciteitsnet, op verzoek van een energieleverancier of netbeheerder die de accu gebruikt om vraag en aanbod in balans te houden. Dit vraagt naast de laadpaal en de auto om een leverancier met zo'n contract.

V2H en V2G worden samen bidirectioneel laden genoemd. Alleen die twee lopen via de laadpaal.

Hoe het technisch werkt

Bij gewoon laden zet de boordlader in de auto wisselstroom om in gelijkstroom voor de accu. Voor bidirectioneel laden moet die omzetting ook de andere kant op kunnen. Daar zijn twee routes voor:

1. 1AC-bidirectioneel. De boordlader van de auto kan beide kanten op en de laadpaal geeft de wisselstroom door aan het huis. De laadpaal blijft dan relatief eenvoudig, maar de auto moet een bidirectionele boordlader hebben. Nog maar weinig modellen hebben die; de Renault 5 E-Tech is een van de eerste in Europa.
2. 2DC-bidirectioneel. De laadpaal heeft een eigen omvormer en spreekt via de snellaadstekker (CCS of CHAdeMO) rechtstreeks met de accu. De auto hoeft dan geen bijzondere boordlader te hebben, maar de laadpaal is in feite een kleine thuis-snellader met omvormer, en dus groter en duurder dan een gewone wallbox.

De communicatie tussen auto en laadpaal loopt via de standaard ISO 15118-20, dezelfde standaard waarop Plug & Charge is gebouwd. Auto's en laadpalen die die versie ondersteunen, kunnen in principe met elkaar bidirectioneel werken; oudere versies van de standaard kunnen dat niet.

Wat er in Nederland nu al kan

Eerlijk is eerlijk: weinig, buiten proefprojecten.

• Auto's. Een handvol modellen ondersteunt V2G of V2H, deels alleen in bepaalde landen of met de laadapparatuur van de fabrikant zelf. Bij de meeste merken staat het aangekondigd, met een datum die opschuift.
• Laadpalen. Bidirectionele laadpalen zijn in Nederland nauwelijks in de winkel. De modellen in onze catalogus laden allemaal één kant op. Enkele fabrikanten hebben DC-modellen aangekondigd of in kleine oplage geleverd; op prijs en beschikbaarheid doen wij geen uitspraak zolang ze niet gewoon te bestellen zijn.
• Contracten. Voor V2G is een energieleverancier nodig die de auto inzet en daar afspraken over maakt. In Nederland zijn dat proeven, geen breed beschikbare contracten.
• Regels. Een installatie die stroom teruglevert aan het net moet worden aangemeld bij de netbeheerder, net als zonnepanelen. En de salderingsregeling, die nu nog stroom die u teruglevert wegstreept tegen stroom die u afneemt, loopt op 1 januari 2027 af. Hoe een auto die teruglevert daarna wordt afgerekend, is aan de leverancier.

Wat het zou kunnen betekenen

Wanneer het werkt, doet een bidirectionele auto wat een thuisbatterij doet, maar dan met een veel grotere accu:

• Eigen zonnestroom 's avonds gebruiken. Overdag laadt de auto op zonnestroom, 's avonds voedt hij het huis. Voorwaarde is wel dat de auto overdag thuis staat, en dat is precies wanneer de meeste mensen ermee weg zijn. Zie laadpaal met zonnepanelen.
• Laden op goedkope uren, gebruiken op dure. Met een dynamisch energiecontract verschuift de auto het verbruik van het huis naar de uren met lage prijzen. Wat dat per huishouden oplevert, hangt af van het verbruik, het contract en hoe vaak de auto thuis staat; daar doen wij geen belofte over.
• Noodstroom. Bij een stroomstoring kan de auto het huis, of een deel ervan, in bedrijf houden. Dat vraagt om een installatie die het huis van het net kan scheiden, en die is er in Nederland nog zelden.

De keerzijde is de accu. Elke cyclus telt mee in de slijtage; fabrikanten die bidirectioneel toestaan, begrenzen daarom het vermogen en de hoeveelheid die de auto mag afgeven, en leggen dat vast in de garantievoorwaarden.

Waar u nu op let bij het kopen van een laadpaal

Koop geen laadpaal op de belofte dat hij "later bidirectioneel kan". Dat kan hij niet: bidirectioneel laden vraagt om andere hardware, en een gewone wallbox wordt geen bidirectionele wallbox met een software-update. Wat u wél kunt doen:

• Vraag naar ISO 15118-ondersteuning. Dat is de basis voor Plug & Charge en de standaard waar bidirectioneel laden op bouwt. Het maakt de paal niet bidirectioneel, maar wel toekomstbestendiger in communicatie met nieuwe auto's.
• Kies een paal met een open koppeling (OCPP) naar energiemanagementsystemen. Wie later een bidirectionele paal of een thuisbatterij toevoegt, wil dat alle apparaten via één systeem samenwerken.
• Regel de zaken die nu al werken: load balancing en laden op zonnestroom. Die leveren vandaag wat bidirectioneel laden pas over een paar jaar breed levert.
• Laat ruimte in de meterkast en op de muur. Een DC-bidirectionele laadpaal is groter en heeft een eigen groep nodig.

Wie vandaag al een auto heeft die bidirectioneel kan en een passende laadpaal kan bestellen, is de uitzondering. Voor iedereen anders geldt: koop de laadpaal die nu bij uw auto en aansluiting past, en zie bidirectioneel als een vervanging over een aantal jaren, niet als reden om te wachten. De complete gids helpt bij die keuze.

Wat wij doen

De keuzehulp adviseert drie laadpalen op basis van uw aansluiting, zonnepanelen en energiecontract. Bidirectionele modellen staan er niet in zolang ze niet gewoon leverbaar zijn; zodra dat verandert, nemen we ze op met dezelfde specificaties als de rest.